Artykuły poglądowe

Dlaczego warto śledzić nowości?

Alicja Barwicka

Praca lekarza wymaga nieustannego monitorowania stanu wiedzy medycznej. Tysiące naukowców nieustannie pracuje nad nowymi rozwiązaniami dotyczącymi diagnostyki i leczenia nieskończonej liczby chorób i zaburzeń. Każdego dnia świat dowiaduje się o nowo odkrytych technologiach, które mogą mieć zastosowanie w medycynie, nowych lekach czy nowych procedurach chirurgicznych. Część z tych nowości zupełnie się nie sprawdza w codziennej praktyce lekarskiej i szybko zostaje zapomniana, część wprowadza iście rewolucyjne rozwiązania w zakresie poznania patomechanizmów schorzeń lub sposobów ich leczenia.

Czytaj więcej: Dlaczego warto śledzić nowości?

Jak cię widzą, tak cię piszą...

szata1GdL660

... albo o dress code w medycynie

Krystyna Knypl

Nie od dziś wiadomo, że przysłowia są mądrością narodów. W Polsce mówimy jak cię widzą, tak cię piszą, Anglicy powiadają fine feathers make fine birds, Czesi mówią šaty dělají človìka, Finowie są zdania, że vaatteet tekevät miehen, Holendrzy powiadają kleren maken de man, zgadzają się z nimi Niemcy, którzy mówią Kleider machen Leute, a także Rosjanie twierdząc, że одежда красит человека. Tak więc zgodność co do wagi stroju w życiu człowieka jest powszechna i globalna.

Czytaj więcej: Jak cię widzą, tak cię piszą...

Długowieczność

zolwie660

Mity i fakty

Krystyna Knypl

Jak powszechnie wiadomo, większości ludzi marzy się bycie młodym, zdrowym i bogatym, tymczasem przegląd rzeczywistości pokazuje coś zupełnie innego – dokoła coraz więcej starych osób, niekoniecznie zdrowych, a z bogactwem też różnie bywa. Może jednak da się coś zrobić, aby przybliżyć się do tych powszechnie cenionych dóbr. Młodość minęła, nie będziemy się na niej skupiać. Bogactwo szczęścia nie daje, no to zastanówmy się, jaki możemy mieć wpływ na nasze zdrowie i długość życia.

Czytaj więcej: Długowieczność

Okuliści swój dorobek mają

klinikaoczna ab300

Alicja Barwicka

Dla większości społeczeństwa, której los zaoszczędził zmagań z chorobami oczu, okulistyka nie jest szczególnie interesującą specjalnością. Oko jest małe, niewiele w nim widać. Natomiast co ważne, dokładnie wiadomo, jakie zasady w makijażu skóry okolic oczu są aktualne, jaka powinna być długość rzęs (również tych sztucznych) czy barwa cieni rozprowadzanych na powiekach. U większości osób wiedza okulistyczna sprowadza się do rankingu cen operacji zaćmy na rynku komercyjnym czy konieczności zastosowania „w pewnym wieku” szkieł korekcyjnych do czytania i nawlekania igły. To nie są złe informacje i oby jedynie takimi mogli zajmować się użytkownicy licznych portali społecznościowych. Niestety życie obfituje w niespodzianki, również przykre. Choroby oczu były, są i prawdopodobnie nadal będą. Ktoś więc musi się nimi zajmować i po to na świecie są okuliści, starający się od zarania dziejów pomagać tym, którzy ich pomocy potrzebują.

Czytaj więcej: Okuliści swój dorobek mają

Powierzchnia (gałki ocznej) pod specjalnym nadzorem

IMG 20181021 184215 660

Alicja Barwicka

Analizując cechy jakiejkolwiek powierzchni, stosujemy konkretne, czytelne dla każdego określenia. Mówimy np., że powierzchnia może być gładka, nierówna, chropowata, błyszcząca lub matowa. Opisanie przedniej powierzchni gałki ocznej podlega takim samym regułom, a ponieważ oczekujemy, by jej wygląd odzwierciedlał prawidłową kondycję oka, to fizjologicznie powinna być blada (bez cech przekrwienia), gładka, lśniąca, z przezierną rogówką, umożliwiającą uwidocznienie rysunku tęczówki. W stanach patologicznych poza dolegliwościami bólowymi, świądem lub chociażby uczuciem dyskomfortu dla oceny przedniej powierzchni gałki ocznej używa się wielu innych określeń, które charakteryzują rodzaj powstałych zmian. Na kondycję tej struktury, na którą składają się spojówka, rogówka i warstwy filmu łzowego mają wpływ nie tylko konkretne stany chorobowe, ale i nasze własne działania.

Czytaj więcej: Powierzchnia (gałki ocznej) pod specjalnym nadzorem

Nużeniec nigdy się nie nuży

Alicja Barwicka

Jeszcze 10…15 lat temu okuliści nie interesowali się nużeńcami. Był to natomiast od lat problem lekarzy weterynarii, bo nużyca może być śmiertelnie groźną chorobą niektórych zwierząt, w tym naszych domowych psich i kocich pupili. Dzisiaj, kiedy do patologii obejmujących aparat ochronny oka i jego przednią powierzchnię przywiązuje się znacznie większą wagę, upatrując w nich między innymi przyczynę zaburzeń w funkcjonowaniu także głębiej położonych struktur gałki ocznej, do łask badaczy wróciły zagadnienia dotyczące ciągle jeszcze nie w pełni poznanych funkcji powiek, w szczególności patofizjologii gruczołów Meiboma i kanałów odprowadzających ich wydzielinę. Przypomniano też sobie, że brzegi powiek z mieszkami włosowymi rzęs i ujściem kanałów gruczołów łojowych mogą stanowić idealne, bogate w pokarm środowisko dla bytowania nużeńca.

Czytaj więcej: Nużeniec nigdy się nie nuży

Okazja do zainteresowania się jaskrą – część 1

Alicja Barwicka

Dla większości osób borykających się z jaskrą każdy tydzień jest taki sam. Nudne leczenie farmakologiczne bez przekonania, że cokolwiek dobrego z niego wynika, zapominanie lub celowe zaniechanie stosowania leków, bo przecież „nic złego się nie dzieje”, okresowe badania, z których wyników cieszy się tylko lekarz, mówiąc, że nie ma pogorszenia… Również dla tych, którzy jeszcze nie wiedzą, że na jaskrę chorują, kolejne tygodnie mają spokojny, monotonny charakter.

Czytaj więcej: Okazja do zainteresowania się jaskrą – część 1

Okazja do zainteresowania się jaskrą – część 2

Alicja Barwicka

Za nami kolejne obchody Światowego Tygodnia Jaskry, które wzorem lat poprzednich dostarczyły lekarzom i pacjentom aktualnych informacji o stanie badań nad patofizjologią tej groźnej choroby. Pacjenci (również ci potencjalni) korzystali z darmowych porad i badań diagnostycznych w kierunku jaskry, a lekarze – z licznych sympozjów i konferencji. Na szczególną uwagę zasługuje zorganizowane 9 marca Polskie Forum Jaskry, którego tematykę poświęcono praktycznym aspektom diagnostyki i leczenia oraz najnowszym doniesieniom naukowym dotyczącym jaskry. Obrady forum odbywały się jednocześnie w Warszawie i Wrocławiu, przy czym dzięki transmisji sygnału okuliści, którzy nie byli na konferencji osobiście, mogli śledzić wydarzenie i uczestniczyć w każdej sesji on-line na swoim komputerze.

Czytaj więcej: Okazja do zainteresowania się jaskrą – część 2

Zmiany nadciśnieniowe na dnie oka

Eyevessels 001400Przemyślenia lekarza praktyka

Alicja Barwicka

O nadciśnieniu tętniczym, jednej z najgroźniejszych chorób naszej cywilizacji, napisano już niejeden artykuł i niejedno wielotomowe dzieło. Liczne ośrodki badawcze całego współczesnego świata badają mniejsze i większe grupy chorych, analizują i porównują wyniki. Twórcy coraz to nowych leków zacierają ręce, wiążąc z ostatnio zarejestrowanym specyfikiem nadzieje na złoty interes. Tysiące naukowców dokłada starań, by znaleźć w końcu rozwiązanie problemu. Setki tysięcy lekarzy praktyków na całym świecie głowi się nad opanowaniem choroby u swoich pacjentów. Miliony chorych, a raczej grupa tych już zdiagnozowanych pilnuje godzin zażycia leków, rozkłada codziennie na stole swój sfatygowany ciągłym użyciem aparat do pomiaru ciśnienia, zapisuje wynik w notesiku i co?

Czytaj więcej: Zmiany nadciśnieniowe na dnie oka

Dno oczu w nadciśnieniu tętniczym w ujęciu historycznym

Komentarz redaktor naczelnej

Krystyna Knypl

Naszą najbardziej poczytną autorkę dr Alicję Barwicką (artykuł o orbitopatii tarczycowej przekroczył już 14 tysięcy odsłon – https://gazeta-dla-lekarzy.com/index.php/wybrane-artykuly-1/artykuly-pogladowe/216-orbitopatia-tarczycowa) poznałam w okresie mojej pracy w poradni przyszpitalnej. Obie po odbyciu dłuższych urlopów wychowawczych zrezygnowałyśmy z kontynuowania kariery szpitalnej. Miałyśmy gabinety naprzeciwko siebie. Gdy do poradni nadciśnieniowej przybywał pacjent z rubieży Umiłowanej Ojczyzny z ciśnieniem krwi 280/150 mmHg, musiałam zdecydować, czy porada specjalistyczna ograniczy się do zapoznania się z przebiegiem choroby oraz doraźnym obniżeniem RR, czy też konieczna będzie hospitalizacja na oddziale. Pomocne w podjęciu decyzji było badanie dna oczu – obecność wybroczyn przesądzała sprawę i pacjent był kierowany do szpitala.

Czytaj więcej: Dno oczu w nadciśnieniu tętniczym w ujęciu historycznym

Powieki, narząd niedoceniany (2)

The Lady with an Ermine660

Część 2

Alicja Barwicka

Powieki są częścią organizmu i choćby były najzdrowsze na świecie, a właścicielowi nigdy nie dawały się we znaki, to jednak tak jak cały organizm podlegają procesom starzenia. Ponieważ są zazwyczaj dobrze widoczne, to pewnych oznak upływu czasu nie da się w ich wyglądzie ukryć. Pierwsze oznaki dojrzałego wieku mają charakter defektu kosmetycznego, który od biedy można zaakceptować, większym jednak problemem stają się narastające zaburzenia funkcji powiek.

Czytaj więcej: Powieki, narząd niedoceniany (2)

Powieki, narząd niedoceniany (1)

Gray1205400Część 1

Alicja Barwicka

Kiedy mówimy o chorobach narządu wzroku, myślimy zwykle o patologii dotyczącej gałki ocznej, ewentualnie nerwu wzrokowego czy struktur wewnątrzczaszkowych. Aparat ochronny wydaje się czymś tak naturalnym, że dopóki działa jak należy, nie zwracamy na niego uwagi. Tymczasem jego rola w procesie widzenia jest niebagatelna. Pozornie powieki sprawiają wrażenie kawałków ruchomej skóry, ale żeby mogły pełnić funkcję ochronną dla gałki ocznej, to zbyt mało. Stąd też ich wcale nie taka prosta budowa oraz funkcje, które ciągle jeszcze nie w pełni są nam znane.

Czytaj więcej: Powieki, narząd niedoceniany (1)

Szpiczak plazmocytowy

Diagnostyka i leczenie na podstawie najnowszych zaleceń ESMO
(European Society of Medical Oncology)

Artur Jurczyszyn, Magdalena Olszewska-Szopa

Szpiczak plazmocytowy (MM) został opisany po raz pierwszy w 1844 roku w Anglii; chorą była 39-letnia Sarah Newbury, którą leczono rabarbarem i skórkami pomarańczy. MM jest interdyscyplinarnym nowotworem, który wymaga kompleksowej terapii specjalistów z różnych dziedzin oraz aktywnej współpracy lekarzy rodzinnych. MM obecnie rozpoznawany jest coraz częściej dzięki postępowi wiedzy medycznej, ale etiologia nadal nie została wyjaśniona. Zarówno z uwagi na lepsze i wcześniejsze rozpoznawanie, jak i znaczny postęp w terapii pacjenci ze szpiczakiem żyją trzykrotnie dłużej niż jeszcze 10-15 lat temu. Nadal pozostaje on jednak nieuleczalny.

Czytaj więcej: Szpiczak plazmocytowy

Bomba witaminowa

Beata Zastawna

Od lat 80. XX wieku zawrotną karierę w pediatrii robi witamina K. Jest to de facto grupa związków niezbędna m.in. do syntezy czynników krzepnięcia w wątrobie – ich braki mogą powodować zaburzenia krzepnięcia krwi i krwawienia, w tym również do ośrodkowego układu nerwowego.

Czytaj więcej: Bomba witaminowa

Dzień w SOR

7gdl 1 2016400

Beata Wudarska

Miejsce akcji: SOR w szpitalu klinicznym, 55 000 pacjentów rocznie, czyli przeciętnie 150 na dobę. 80% dyżurujących posiada specjalizację z medycyny ratunkowej, ale tylko ordynator ma fragment etatu – pozostali pracują na śmieciowych kontraktach. Diagnostyka obrazowa i laboratorium dostępne w odległych częściach szpitala. Trzy OIT, oddziały zabiegowe (w tym chirurgia ręki dyżurująca dla Polski zachodniej), pięć oddziałów internistycznych – profilowanych. Lądowisko śmigłowca.

Czytaj więcej: Dzień w SOR

Retinopatia wcześniaków

Alicja Barwicka

Pod pojęciem wcześniaka rozumiemy w największym skrócie noworodka urodzonego między 22 a 37 tygodniem ciąży. Przyczyn przedwczesnego przyjścia na świat jest wiele, ale równie wiele może być niepożądanych następstw dotyczących w szczególności niedoboru masy ciała oraz niedorozwoju wielu tkanek i narządów. Jedną z tych nieprawidłowości jest retinopatia wcześniaków (retinopatia neonatorum), zwana też ROP (od Retinopathy of Prematurity), będąca ciężkim uszkodzeniem siatkówki związanym z patologicznym rozplemem naczyniowym. Choroba występuje u 10-15% wcześniaków, a ponieważ może prowadzić do trwałych uszkodzeń narządu wzroku, stanowi (również w Polsce) najczęstszą przyczynę ślepoty u niemowląt i małych dzieci.

Czytaj więcej: Retinopatia wcześniaków

Oczy w jesieni życia

nastaroscimg567300

Alicja Barwicka

Wszyscy mniej lub bardziej uświadamiamy sobie następstwa zmian demograficznych we współczesnym świecie. Wśród niejasnych perspektyw są powody do radości, bo żyjemy coraz dłużej. Statystyczny Polak żyje 72,2 lat, Polka – 81 lat i jest to o 6 lat dłużej niż 20 lat temu. Statystki mówią wiele o starzeniu się całej populacji, ale przecież każdego z nas indywidualnie znacznie bardziej interesuje proces starzenia się własnego organizmu. Spojrzenie w skali mikro jest nam najbliższe, bo młodsi już raczej nie będziemy i dotyczy to niestety wszystkich naszych osobistych tkanek i narządów, w tym także narządu wzroku. Co prawda oczy mogą chorować w każdym wieku, ale jest wiele takich schorzeń, których patomechanizm wynika przede wszystkim z upływu czasu.

Czytaj więcej: Oczy w jesieni życia

Pole widzenia,

czyli pole do popisu…

Alicja Barwicka

Wbrew powszechnej opinii, że narząd wzroku nie jest wcale taki duży, zajmuje on sporo miejsca. Nie ogranicza się przecież tylko do gałek ocznych, stanowiących precyzyjną, percepcyjną część optyczną. Dlatego w wielu rodzajach patologii manifestujących się zaburzeniami widzenia należy zawsze oddzielać problemy dotyczące tej właśnie optycznej części układu wzrokowego od przyczyn neurologicznych.

Czytaj więcej: Pole widzenia,

Urazom oczu...

oczy20200

... mówimy zdecydowane NIE!

Alicja Barwicka

Po zimowym rozleniwieniu przychodzi pora zwiększonej aktywności. Zaczynamy domowe wiosenne porządki, rzucamy się do pracy na działce i w przydomowym ogródku. Naprawiamy rozmaite samochodowe usterki, majsterkujemy… Wszystkie te zajęcia są przyjemne, ale mogą być przyczyną urazu narządu wzroku.
Takie urazy nie są wcale rzadkie, bo stanowią około 20% ogółu wypadków, w tym w większości dotyczących głowy, lub urazów wielonarządowych. Co jednak najważniejsze, wszelkie urazy gałki ocznej czy jej narządów dodatkowych, nawet te powierzchowne, mogą stanowić zagrożenie dla funkcji wzrokowych.

Czytaj więcej: Urazom oczu...

AMD część 1

Patogeneza, objawy, diagnostyka

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

Alicja Barwicka

Wydłużenie średniego czasu trwania życia człowieka jest wielkim osiągnięciem nauki, ale ma też negatywne strony w wymiarze medycznym i społecznym. Szczególnym problemem jest istotne zwiększenie zachorowalności związane z fizjologicznym procesem starzenia się organizmu. Część schorzeń w swoim naturalnym przewlekłym przebiegu ogranicza lub wręcz uniemożliwia codzienną aktywność, przez co z czasem staje się niezbędna stała pomoc osób trzecich, a to z kolei wiąże się z dalszymi kosztami społecznymi.

amd9660

Czytaj więcej: AMD część 1

AMD część 2

amd14gdl 9 2012150

Leczenie i działania profilaktyczne

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

Alicja Barwicka

Jak wspomniałam w pierwszej części artykułu, nadal istnieje spory niedostatek wiedzy w zakresie mechanizmów powstawania AMD, dlatego na znajomość działań profilaktycznych i przede wszystkim na bardziej niż dotychczas skuteczne metody leczenia przyjdzie nam pewnie jeszcze nieco poczekać. Na szczęście intensywne badania trwają i luki w tym zakresie powoli udaje się zapełniać.

Czytaj więcej: AMD część 2

Czy internet może być narzędziem pracy lekarza...

... z pacjentem?

intpacj400

Beata Świerczewska

Jeszcze kilka lat temu powiedziałabym, że nie. No bo przecież pacjentowi trzeba patrzeć prosto w oczy, żeby nawiązać z nim kontakt, zdobyć jego zaufanie. Trzeba pacjenta obserwować od pierwszych kroków w gabinecie, widzieć jak się porusza, jaką ma skórę, jak oddycha, w jaki sposób kaszle. Wreszcie pacjenta trzeba zbadać przedmiotowo.

Czytaj więcej: Czy internet może być narzędziem pracy lekarza...

Oko w kolorze...

...czerwonym

Alicja Barwicka

Kto z nas nie widział czerwonego oka? O ile świetnie radzimy sobie z tym problemem gdy dotyczy fotografii, która powinna pozostać w prywatnych zbiorach, o tyle w realu czerwone oko może być poważną sprawą. Jak sama nazwa wskazuje, podstawowym objawem wyróżniającym ten stan chorobowy jest zaczerwienienie gałki ocznej i jest to jedna z najbardziej popularnych przyczyn wizyty u okulisty. Nierzadko posiadacz czerwonego oka zaczyna szukać porady lekarskiej dopiero po wypróbowaniu licznych sposobów domowych.

czerwoneoko400

Czytaj więcej: Oko w kolorze...

Ciekawy przypadek

jajcorogate kopia300

Myślenie doda ci skrzydeł

Irena Romaniuk

Jedna z moich stałych pacjentek zwierzyła się, że jest bardzo zaniepokojona tym, że jej syn miał już dwa wypadki komunikacyjne, których był sprawcą. Na moje pytanie, czy on na pewno dobrze widzi, odpowiedziała, że właśnie usiłuje go namówić na kolejne badanie.

Czytaj więcej: Ciekawy przypadek

Korzystanie ze słońca i wody podczas wakacji

Sopot 2013 1DSC02433 660

Jest środek lata i wszyscy rodzice wraz z dziećmi przemierzają wakacyjne szlaki. Poza wypoczynkiem nie mniej ważne jest bezpieczeństwo osób korzystających z wakacyjnych rozrywek, w szczególności z wody i słońca. Na stronie internetowej American Academy of Peditarics 3 maja 2016 r. opublikowano praktyczne wskazówki nt. bezpiecznego plażowania i kąpieli.

Czytaj więcej: Korzystanie ze słońca i wody podczas wakacji

Przeszczep rogówki

Co robić, jeśli już nic nie da się zrobić?

Alicja Barwicka

przekrojgalkiocznej400Wszyscy znamy sytuacje, kiedy medyczne rozpoznanie nie budzi wątpliwości i wiemy, jaki rodzaj terapii powinien być zastosowany, a mimo to podejmowane leczenie nie tylko nie przynosi poprawy, ale jest coraz gorzej. Męczy się pacjent, męczy się lekarz. Próbujemy sobie poradzić, robimy dodatkowe badania, prosimy o pomoc konsultantów, zmieniamy leki, szukamy ratunku w fachowej literaturze, tymczasem coraz trudniej opanować objawy kliniczne i frustrację pacjenta. Bywa, że ostatecznie trzeba się poddać, mając pokorę wobec świadomości, jak ciągle niewiele wiemy o diagnostyce i leczeniu. Na szczęście są też sytuacje, gdzie pozostaje jeszcze ostatnia deska ratunku, po którą z różnych przyczyn staraliśmy się (do czasu) nie sięgać. Dotyczy to między innymi sposobu leczenia niektórych schorzeń rogówki, a ostatnią deską ratunku pozostaje jej przeszczep.

Czytaj więcej: Przeszczep rogówki

Orbitopatia tarczycowa

Choroba różnych lokalizacji

Alicja Barwicka

Wśród schorzeń o podłożu autoimmunologicznym, w których manifestowane są zmiany w narządzie wzroku, choroba Gravesa-Basedowa zajmuje szczególne miejsce. Mowa tu o zespole objawów ze strony oczu wywołanych przez przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tkanek miękkich oczodołu. O wystąpieniu i rozwoju choroby decydują czynniki genetyczne, endogenne i środowiskowe.

Co prawda etiologia zmian ocznych w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa nie jest do końca poznana, ale zdecydowanie podkreśla się jej autoimmunologiczny charakter. W piśmiennictwie funkcjonuje wiele równoważnych określeń dla patologii ocznej (np. orbitopatia lub oftalmopatia tarczycowa, oftalmopatia Gravesa, oftalmopatia naciekowo-obrzękowa, wytrzeszcz endokrynny), ale dotyczą one zawsze wytrzeszczu gałek ocznych, retrakcji powiek, bólu gałek ocznych, zwłaszcza przy poruszaniu, często dwojenia, światłowstrętu, przekrwienia i obrzęku spojówek oraz brzegów powiek. W ciężkich postaciach oftalomapatii (występuje u około 5% pacjentów) zagrażających utratą widzenia dołączają się zmiany w rogówce lub neuropatia nerwu wzrokowego.

Czytaj więcej: Orbitopatia tarczycowa