Artykuły poglądowe

Bomba witaminowa

Beata Zastawna

Od lat 80. XX wieku zawrotną karierę w pediatrii robi witamina K. Jest to de facto grupa związków niezbędna m.in. do syntezy czynników krzepnięcia w wątrobie – ich braki mogą powodować zaburzenia krzepnięcia krwi i krwawienia, w tym również do ośrodkowego układu nerwowego.

Czytaj więcej: Bomba witaminowa

Dziadkowie bez granic…

Pod lupą naukowców

Krystyna Knypl

Przeglądając przez wiele lat literaturę na tematy medyczne, nabrałam podświadomego przekonania, że zagadnieniami wartymi naukowej uwagi są zawały serca, zatorowość płucna, zakażenia wewnątrzszpitalne czy choroby rzadkie.
Przygotowując się do opracowania bieżącego numeru i nie chcąc ograniczać się do osobistych doświadczeń bycia babcią, wpisałam w wyszukiwarkę Medline hasło grandparents… Jakże narastało moje zdziwienie, gdy na ekranie wyświetlały się kolejne poważne doniesienia naukowe na temat dziadków i babć!

Czytaj więcej: Dziadkowie bez granic…

Udzielanie pierwszej pomocy w miejscu publicznym

Beata Wudarska

W przyszłym roku minie 70 lat, od kiedy Peter Safar opublikował podręcznik ABC of Resuscitation. Pokazał w nim sposób, w jaki przypadkowy świadek zdarzenia może uratować ludzkie życie, wykonując oddychanie metodą usta-usta i uciskając klatkę piersiową. Peter Safar zainspirował też norweskiego producenta lalek Asmunda Laerdala do produkcji pierwszego w świecie manekinu do nauki resuscytacji: ResusciAnne.
Zamiast przypominania algorytmów resuscytacji bezprzyrządowej (rewidowanych co 5 lat przez komitet ILCOR i dostępnych na międzynarodowych stronach European Resuscitation Council oraz American Heart Association, a także na stronach narodowych komitetów – np. Polskiej Rady Resuscytacji) oraz straszenia artykułem 162 kodeksu karnego (Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.), chciałabym przedstawić kilka przemyśleń z perspektywy lekarza zajmującego się także nauczaniem pierwszej pomocy od ponad 15 lat.

Czytaj więcej: Udzielanie pierwszej pomocy w miejscu publicznym

Dzień w SOR

7gdl 1 2016400

Beata Wudarska

Miejsce akcji: SOR w szpitalu klinicznym, 55 000 pacjentów rocznie, czyli przeciętnie 150 na dobę. 80% dyżurujących posiada specjalizację z medycyny ratunkowej, ale tylko ordynator ma fragment etatu – pozostali pracują na śmieciowych kontraktach. Diagnostyka obrazowa i laboratorium dostępne w odległych częściach szpitala. Trzy OIT, oddziały zabiegowe (w tym chirurgia ręki dyżurująca dla Polski zachodniej), pięć oddziałów internistycznych – profilowanych. Lądowisko śmigłowca.

Czytaj więcej: Dzień w SOR

Ciała obce w drogach oddechowych u dzieci

nelsonimg630200

Krystyna Knypl

Na rynku książek medycznych dostępne jest już dwudzieste wydanie najsłynniejszego podręcznika dla pediatrów Nelson textbook of pediatrics autorstwa Roberta M. Kliegmana, Bonity M.D. Stanton, Josepha St. Geme’a, Niny F. Schor, Richarda E. Behrmana. Książka jest piękna pod każdym względem, ale najpiękniejsze w niej jest to, że w prosty, a zarazem wyczerpujący sposób opisuje poszczególne aspekty rozwoju dziecka. Na początek poszerzyłam swoją wiedzę o jednym ze stanów nagłych.

Czytaj więcej: Ciała obce w drogach oddechowych u dzieci

O amerykance zwanej hiszpanką

iowa flu2660

Alicja Barwicka

Przez pewne używane potocznie, ale bardzo niefortunne określenie grypy wielu z nas Hiszpania kojarzy się z tą groźną chorobą. Tymczasem pogodni mieszkańcy Półwyspu Iberyjskiego nie mają raczej pojęcia, jaką formę psychofizyczną prezentujemy w naszej części Europy, gdzie przez część roku z uwagi na krótki dzień i ciągłe zachmurzenie praktycznie nie ogląda się słońca, a ludność zaczyna kichać, kasłać i poddaje się sezonowym infekcjom. Kiedy oprócz wyciągania z szaf czapek, szalików i kaloszy zaczynamy zasilać przemysł farmaceutyczny zakupem ton specyfików na katar, przeziębienie i grypę, to znak, że zaraz się zacznie sezon dużej zachorowalności na grypę i infekcje grypopodobne.

Czytaj więcej: O amerykance zwanej hiszpanką

Szczepienie osób starszych przeciw grypie

Krystyna Knypl

Narastająca liczba seniorów generuje różnorakie zainteresowanie tą częścią społeczeństwa wielu środowisk na całym świecie. Wyobraźnię podniecają nie tylko kwoty zgromadzonych przez emerytów oszczędności, ale i miliardy, które są przeznaczane na opiekę medyczną nad tą grupą wiekową.

To że seniorzy częściej chorują, jest oczywiste, to że warto zapobiegać chorobom, też, lecz jakimi metodami? W sezonie jesienno-zimowym niczym potwór z Loch Ness wyłania się temat szczepienia przeciw grypie. Szczepić seniorów, czy nie szczepić? – oto jest pytanie. Szczepić! – wołają wyznawcy idei zaszczepionych im przez biznes grypowy. To nie działa! – krzyczą sceptycy i racjonaliści. Jak więc jest naprawę?

Czytaj więcej: Szczepienie osób starszych przeciw grypie

Czego dowiedzieliśmy się dzięki Framingham Heart Study?

bostonframingham660

Krystyna Knypl

Badanie Framingham Heart Study rozpoczęło się w 1948 roku, a jego celem było ustalenie, dlaczego Amerykanie coraz częściej cierpią na choroby serca. Dziś trudno sobie wyobrazić sytuację, w której nie są znane czynniki ryzyka schorzeń sercowo-naczyniowych, ale pół wieku temu tak właśnie było.

Czytaj więcej: Czego dowiedzieliśmy się dzięki Framingham Heart Study?

Retinopatia wcześniaków

Alicja Barwicka

Pod pojęciem wcześniaka rozumiemy w największym skrócie noworodka urodzonego między 22 a 37 tygodniem ciąży. Przyczyn przedwczesnego przyjścia na świat jest wiele, ale równie wiele może być niepożądanych następstw dotyczących w szczególności niedoboru masy ciała oraz niedorozwoju wielu tkanek i narządów. Jedną z tych nieprawidłowości jest retinopatia wcześniaków (retinopatia neonatorum), zwana też ROP (od Retinopathy of Prematurity), będąca ciężkim uszkodzeniem siatkówki związanym z patologicznym rozplemem naczyniowym. Choroba występuje u 10-15% wcześniaków, a ponieważ może prowadzić do trwałych uszkodzeń narządu wzroku, stanowi (również w Polsce) najczęstszą przyczynę ślepoty u niemowląt i małych dzieci.

Czytaj więcej: Retinopatia wcześniaków

Oczy w jesieni życia

nastaroscimg567300

Alicja Barwicka

Wszyscy mniej lub bardziej uświadamiamy sobie następstwa zmian demograficznych we współczesnym świecie. Wśród niejasnych perspektyw są powody do radości, bo żyjemy coraz dłużej. Statystyczny Polak żyje 72,2 lat, Polka – 81 lat i jest to o 6 lat dłużej niż 20 lat temu. Statystki mówią wiele o starzeniu się całej populacji, ale przecież każdego z nas indywidualnie znacznie bardziej interesuje proces starzenia się własnego organizmu. Spojrzenie w skali mikro jest nam najbliższe, bo młodsi już raczej nie będziemy i dotyczy to niestety wszystkich naszych osobistych tkanek i narządów, w tym także narządu wzroku. Co prawda oczy mogą chorować w każdym wieku, ale jest wiele takich schorzeń, których patomechanizm wynika przede wszystkim z upływu czasu.

Czytaj więcej: Oczy w jesieni życia

Nowości w diagnozowaniu i leczeniu schorzeń hematologicznych

Krystyna Knypl

Uczestnictwo w Lymphopma Workshop wiosną 2014 r. w Scottsdale skłoniło mnie od śledzenia postępu leczenia tej grupy nowotworów. Doroczny kongres American Society of Hematology jest bardzo dobrą okazją do poszerzenia wiedzy w tym zakresie. Wchodzę więc na stronę http://www.hematology.org/About/ i rozpoczynam zgłębianie tematu. Przede wszystkim dowiaduję się, że towarzystwo liczy ponad 15 000 członków pochodzących ze 100 krajów i jest najpoważniejszą organizacją naukową zajmującą się schorzeniami krwi.

Czytaj więcej: Nowości w diagnozowaniu i leczeniu schorzeń hematologicznych

Wstydliwy problem łóżkowy

Baba400

Krystyna Knypl

Łóżko to ważne miejsce w życiu każdego człowieka. Choć więcej energii i uwagi poświęcamy temu, co na jawie, to dobry sen właśnie daje nam siłę do realizacji zadań czekających na nas w rzeczywistości. Przygody łóżkowe kojarzone są zwykle jednoznacznie. Nie zawsze jednak i nie tylko to, co wszyscy mają na myśli, może nam przydarzyć się w łóżku. Jedną z niespodzianek łóżkowych jest spotkanie z nieproszonym gościem.

Czytaj więcej: Wstydliwy problem łóżkowy

Była sobie książeczka zdrowia dziecka…

Krystyna Knypl

Przeglądam książeczkę zdrowia dziecka AD 2015 otrzymaną przez rodziców przy wypisie dziecka urodzonego w referencyjnym centrum klinicznym w Warszawie. Dokument upstrzony reklamami wygląda na sprytne przedsięwzięcie biznesowe grupy około 20 producentów działających na rynku niemowlaków. Niby to merytorycznego parasola w formie krótkich listów do rodziców użyczają temu pomysłowi dwie organizacje pielęgniarskie.

Czytaj więcej: Była sobie książeczka zdrowia dziecka…

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie człowieka

zangdl 9 2016400

Krystyna Knypl

Stan czystości powietrza jest ważnym czynnikiem wpływającym na zdrowie człowieka, często jednak przez lekarzy nieuświadamianym i pomijanym. Jeżeli nie mamy do czynienia z katastrofą ekologiczną na miarę katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu, na ogół nie zwracamy na ten czynnik większej uwagi w codziennej praktyce lekarskiej.

Czytaj więcej: Wpływ zanieczyszczenia powietrza na zdrowie człowieka

Szczepić się!

Jak to łatwo powiedzieć

Krystyna Knypl

Wraz z nadejściem sezonu jesiennego powraca na salony nie tylko wirus grypy, ale i dyskusja o szczepieniach. Osoby niebędące lekarzami wynajęte przez biznes szczepionkowy, zwane dla poprawy swego wątłego wizerunku „ekspertami”, ruszają na front walki o zwiększenie liczby szczepień. Chwytają się argumentów budzących litość i trwogę. Szczepienie to nie jest zabieg wykonywany wskutek nawoływania absolwentów wydziałów biologii, którzy kiedyś nie dostali się na medycynę i mają w sobie nieusuwalną potrzebę zabawy w doktora. Szczepienie to ciągle zabieg na zlecenie lekarza, który odpowiada za prawidłową kwalifikację do szczepienia i jego bezpieczne wykonanie w przygotowanym do tego miejscu, mającym sprzęt i wykwalifikowany personel do czuwania nad bezpieczeństwem pacjentów.

Czytaj więcej: Szczepić się!

Bioniczna trzustka

bg bionicpancreas300

American Diabetes Association 2014

Przełom w leczeniu cukrzycy typu 1?

Krystyna Knypl

Doroczny kongres American Diabetes Association, który odbył się w dniach 13-17 czerwca 2014 roku w San Francisco, obfitował w wiele interesujących doniesień naukowych. Największe nadzieje dla chorych na cukrzycę przyniosła wiadomość o bardzo obiecujących wynikach pracy nad bioniczną trzustką. Czym jest bioniczna trzustka? U kogo może być zastosowana? Jak doszło do jej skonstruowania?

Czytaj więcej: Bioniczna trzustka

Pole widzenia,

czyli pole do popisu…

Alicja Barwicka

Wbrew powszechnej opinii, że narząd wzroku nie jest wcale taki duży, zajmuje on sporo miejsca. Nie ogranicza się przecież tylko do gałek ocznych, stanowiących precyzyjną, percepcyjną część optyczną. Dlatego w wielu rodzajach patologii manifestujących się zaburzeniami widzenia należy zawsze oddzielać problemy dotyczące tej właśnie optycznej części układu wzrokowego od przyczyn neurologicznych.

Czytaj więcej: Pole widzenia,

Urazom oczu...

oczy20200

... mówimy zdecydowane NIE!

Alicja Barwicka

Po zimowym rozleniwieniu przychodzi pora zwiększonej aktywności. Zaczynamy domowe wiosenne porządki, rzucamy się do pracy na działce i w przydomowym ogródku. Naprawiamy rozmaite samochodowe usterki, majsterkujemy… Wszystkie te zajęcia są przyjemne, ale mogą być przyczyną urazu narządu wzroku.
Takie urazy nie są wcale rzadkie, bo stanowią około 20% ogółu wypadków, w tym w większości dotyczących głowy, lub urazów wielonarządowych. Co jednak najważniejsze, wszelkie urazy gałki ocznej czy jej narządów dodatkowych, nawet te powierzchowne, mogą stanowić zagrożenie dla funkcji wzrokowych.

Czytaj więcej: Urazom oczu...

Stosowanie leków przeciwbólowych w POZ

Broń obosieczna

Marzena Więckowska = @Famedyk

Każdy lekarz niezależnie od specjalności wielokrotnie spotyka się w swojej pracy z problemem bólu u swoich pacjentów. Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej mają z tym do czynienia szczególnie często, bo są na pierwszej linii frontu w walce z tą bodajże najczęściej zgłaszaną przez pacjentów dolegliwością.

Czytaj więcej: Stosowanie leków przeciwbólowych w POZ

AMD część 1

Patogeneza, objawy, diagnostyka

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

Alicja Barwicka

Wydłużenie średniego czasu trwania życia człowieka jest wielkim osiągnięciem nauki, ale ma też negatywne strony w wymiarze medycznym i społecznym. Szczególnym problemem jest istotne zwiększenie zachorowalności związane z fizjologicznym procesem starzenia się organizmu. Część schorzeń w swoim naturalnym przewlekłym przebiegu ogranicza lub wręcz uniemożliwia codzienną aktywność, przez co z czasem staje się niezbędna stała pomoc osób trzecich, a to z kolei wiąże się z dalszymi kosztami społecznymi.

amd9660

Czytaj więcej: AMD część 1

AMD część 2

amd14gdl 9 2012150

Leczenie i działania profilaktyczne

Zwyrodnienie plamki związane z wiekiem

Alicja Barwicka

Jak wspomniałam w pierwszej części artykułu, nadal istnieje spory niedostatek wiedzy w zakresie mechanizmów powstawania AMD, dlatego na znajomość działań profilaktycznych i przede wszystkim na bardziej niż dotychczas skuteczne metody leczenia przyjdzie nam pewnie jeszcze nieco poczekać. Na szczęście intensywne badania trwają i luki w tym zakresie powoli udaje się zapełniać.

Czytaj więcej: AMD część 2

Oko w kolorze...

...czerwonym

Alicja Barwicka

Kto z nas nie widział czerwonego oka? O ile świetnie radzimy sobie z tym problemem gdy dotyczy fotografii, która powinna pozostać w prywatnych zbiorach, o tyle w realu czerwone oko może być poważną sprawą. Jak sama nazwa wskazuje, podstawowym objawem wyróżniającym ten stan chorobowy jest zaczerwienienie gałki ocznej i jest to jedna z najbardziej popularnych przyczyn wizyty u okulisty. Nierzadko posiadacz czerwonego oka zaczyna szukać porady lekarskiej dopiero po wypróbowaniu licznych sposobów domowych.

czerwoneoko400

Czytaj więcej: Oko w kolorze...

Ciekawy przypadek

jajcorogate kopia300

Myślenie doda ci skrzydeł

Irena Romaniuk

Jedna z moich stałych pacjentek zwierzyła się, że jest bardzo zaniepokojona tym, że jej syn miał już dwa wypadki komunikacyjne, których był sprawcą. Na moje pytanie, czy on na pewno dobrze widzi, odpowiedziała, że właśnie usiłuje go namówić na kolejne badanie.

Czytaj więcej: Ciekawy przypadek

Jon sodowy...

... w zdrowiu i w chorobie

Krystyna Knypl

Szkodliwość soli należy rozpatrywać nie tylko mając na mysli zawartości solniczki, lecz także, a może nawet przede wszystkim, w odniesieniu do jonu sodowego, który jest poza solniczką. A jest on wszędzie tam, gdzie można się go spodziewać i tam, gdzie nigdy byśmy go nie szukali. Jogurty, czekolada, woda z kranu mają całkiem spore ilości jonu sodowego!

Sól od zarania dziejów miała symbolikę świętego daru otrzymanego od Boga. Dzielenie się chlebem i solą w wielu kulturach niesie przesłanie braterstwa, szacunku i przyjaźni. Przed wiekami sól była równie cenna jak pieniądze, a w starożytnym Rzymie żołnierze część zapłaty za służbę otrzymywali w postaci soli. Salarium po łacinie oznacza sól i prawdopodobnie od tego łacińskiego słowa pochodzi współczesne angielskie słowo salary, czyli zapłata.

Czytaj więcej: Jon sodowy...

Oko a zagrożenia...

... ze strony środowiska zewnętrznego

Alicja Barwicka

Człowiek zawsze był narażony na niekorzystne działanie środowiska zewnętrznego. Nigdy nie było ono idealne, ale też nasze organizmy od tysięcy lat próbują się dostosowywać do zmieniających się wraz z rozwojem cywilizacji zagrożeń czyhających w wodzie, powietrzu i na ziemi. Wypracowywany przez ludzkość postęp przynosi nam każdego dnia coś dobrego, coś co ułatwia codzienne funkcjonowanie, ale też nieraz ponosimy koszty rozwoju cywilizacyjnego w postaci niekorzystnych skutków zdrowotnych.

gdl 9 2016 9 300

Czytaj więcej: Oko a zagrożenia...

Korzystanie ze słońca i wody podczas wakacji

Sopot 2013 1DSC02433 660

Jest środek lata i wszyscy rodzice wraz z dziećmi przemierzają wakacyjne szlaki. Poza wypoczynkiem nie mniej ważne jest bezpieczeństwo osób korzystających z wakacyjnych rozrywek, w szczególności z wody i słońca. Na stronie internetowej American Academy of Peditarics 3 maja 2016 r. opublikowano praktyczne wskazówki nt. bezpiecznego plażowania i kąpieli.

Czytaj więcej: Korzystanie ze słońca i wody podczas wakacji

Przeszczep rogówki

Co robić, jeśli już nic nie da się zrobić?

Alicja Barwicka

przekrojgalkiocznej400Wszyscy znamy sytuacje, kiedy medyczne rozpoznanie nie budzi wątpliwości i wiemy, jaki rodzaj terapii powinien być zastosowany, a mimo to podejmowane leczenie nie tylko nie przynosi poprawy, ale jest coraz gorzej. Męczy się pacjent, męczy się lekarz. Próbujemy sobie poradzić, robimy dodatkowe badania, prosimy o pomoc konsultantów, zmieniamy leki, szukamy ratunku w fachowej literaturze, tymczasem coraz trudniej opanować objawy kliniczne i frustrację pacjenta. Bywa, że ostatecznie trzeba się poddać, mając pokorę wobec świadomości, jak ciągle niewiele wiemy o diagnostyce i leczeniu. Na szczęście są też sytuacje, gdzie pozostaje jeszcze ostatnia deska ratunku, po którą z różnych przyczyn staraliśmy się (do czasu) nie sięgać. Dotyczy to między innymi sposobu leczenia niektórych schorzeń rogówki, a ostatnią deską ratunku pozostaje jej przeszczep.

Czytaj więcej: Przeszczep rogówki

Więcej papierów zamiast koronerów

Marzena Więckowska

Wiele osób, które nie są związane z medycyną, a które niejednokrotnie miały do czynienia ze śmiercią mniej lub bardziej bliskiej osoby, pewnie nie przywiązuje zbytnio wagi do tego, że aby po śmierci zostać pochowanym w grobie, trzeba w sposób jednoznaczny, profesjonalny i zgodny z prawem zostać uznanym za zmarłego przez fachowca, który określi przy tym sekwencję zdarzeń składających się na kolejno następujące po sobie przyczyny śmierci. Sprawa wydaje się jasna i oczywista, zwłaszcza na amerykańskich filmach, na których przy zwłokach błyskawicznie i bezszelestnie pojawia się koroner, wyposażony w piękne, ogromne auto i nowoczesne laboratorium. Czasami, w razie braku koronera, jego funkcję pełni miejscowy szeryf. Jednak Polska to nie Ameryka, szeryfów tu nie ma, a koronerzy, owszem, są, ale tylko… na papierze.

Czytaj więcej: Więcej papierów zamiast koronerów